- Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг шинэчлэн батлах тухай /2006-06-15/

МОНГОЛ  УЛСЫН  ИХ  ХУРЛЫН ТОГТООЛ

Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг шинэчлэн батлах тухай

2006  оны  06  сарын 15  өдөр                                Төрийн ордон. Улаанбаатар хот
Дугаар  55

Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 27 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийг үндэслэн Монгол Улсын Их Хурлаас ТОГТООХ нь:
1.Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг дор дурдсанаар шинэчлэн баталсугай:
1.1. Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн дарга:
-Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн дэд сайд.
1.2. Засгийн газрыг төлөөлсөн гишүүнээр:
-Сангийн дэд сайд;
-Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд;
-Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн дэд сайд.
1.3. даатгуулагчийг төлөөлсөн гишүүнээр:
-Монголын үйлдвэрчний эвлэлүүдийн холбооны ерөнхийлөгч;
-Монголын “Гэгээрэл” ҮЭ-ийн холбооны ерөнхийлөгч;
-Монголын төмөр замчдын ҮЭ-ийн холбооны дарга.
1.4. ажил олгогчийг төлөөлсөн гишүүнээр:           
-Монголын ажил олгогч эздийн нэгдсэн холбооны ерөнхийлөгч;
-“Петровис” ХХК-ийн ерөнхий захирал;
-“Скайтел” ХХК-ийн ерөнхий захирал.
2.Энэ тогтоол батлагдсантай холбогдуулан “Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг шинэчлэн батлах тухай” 2004 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийн 32 дугаар тогтоолыг хүчингүй болсонд тооцсугай.

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА                                   Ц.НЯМДОРЖ

УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ТОГТООЛ


2000 оны 11 дүгээр сарын 02-ны өдөр Улаанбаатар хот
Дугаар 40

Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн бүрэлдэхүүнд өөрчлөлт оруулах тухай

Засгийн газрын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт орсонтой холбогдуулж, Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 27 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсгийг үндэслэн Монгол Улсын Их Хурлаас ТОГТООХ нь:
1.Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөл байгуулах тухай Монгол Улсын Их Хурлын 2000 оны 1 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 14 дүгээр тогтоолын 1 дэх хэсгийн 1 дэх заалтыг "1/Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн дарга:
С.Чинзориг-Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн дэд сайд;" гэж өөрчлөн найруулсугай.
2.Тогтоолын 1 дэх хэсгийн 2 дахь заалтын "-Сангийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга;" гэснийг "Л.Энхтайван-Санхүү, эдийн засгийн дэд сайд;", "-Хууль зүйн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга;" гэснийг "Ц.Мөнх-Оргил-Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд;" мөн хэсгийн 4 дэх заалтын "Д.Жанцан-Монголын ажил олгогч эздийн холбооны дэд ерөнхийлөгч;" гэснийг "Л.Нямсамбуу-Монголын ажил олгогч эздийн холбооны ерөнхийлөгч;" гэж тус тус өөрчилсүгэй.

 

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА Л.ЭНЭБИШ

УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ТОГТООЛ

2000 оны 1 дүгээр сарын 27-ны өдөр Улаанбаатар хот
Дугаар 14

Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөл байгуулах тухай

Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 27 дугаар зүйлийн 1, 2 дахь хэсгийг үндэслэн Монгол Улсын Их Хурлаас ТОГТООХ нь:
1.Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийг дараахь бүрэлдэхүүнтэй байгуулсугай:
1/Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн дарга:
С.Чинзориг-Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн дэд сайд;
/Энэ заалтыг Монгол Улсын Их Хурлын 2000 оны 11 дүгээр сарын 02-ны өдрийн 40 дүгээр тогтоолоор өөрчлөн найруулсан./
2/Засгийн газрыг төлөөлсөн гишүүнээр:
- Л.Энхтайван-Санхүү, эдийн засгийн дэд сайд;
- Ц.Мөнх-Оргил-Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд;
-Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын хяналтын албаны дарга;
/Энэ заалтад Монгол Улсын Их Хурлын 2000 оны 11 дүгээр сарын 02-ны өдрийн 40 дүгээр тогтоолоор өөрчлөлт орсон./
3/даатгуулагчдын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг төлөөлөн хамгаалсан үйлдвэрчний эвлэлийг төлөөлсөн гишүүнээр:
Д.Нармандах                                    -МҮЭ-үүдийн холбооны дэд ерөнхийлөгч;
Ч.Балжинням                                   -Монголын эрчим хүч, геологи, уул уурхайн ажилчдын ҮЭ-үүдийн холбооны дарга;
М.Чимэддорж                                   -Монголын боловсрол, шинжлэх ухааны ҮЭ-ийн чөлөөт холбооны дарга;
4/ажил олгогчийг төлөөлсөн гишүүнээр:
Л.Нямсамбуу                                    -Монголын ажил олгогч эздийн холбооны ерөнхийлөгч;
Х.Магсаржав                                     -"Мах импекс" ХК-ийн дотоод ажлын албаны дарга;
Р.Лутаа                                               -"Оёмол бүтээгдэхүүн" үйлдвэрлэгчдийн холбооны ерөнхийлөгч, "Тахь Ко"ХК-ийн төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга.
/Энэ заалтад Монгол Улсын Их Хурлын 2000 оны 11 дүгээр сарын 02-ны өдрийн 40 дүгээр тогтоолоор өөрчлөлт орсон./
2.Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн дүрмийг хуулийн үзэл санааны дагуу шинэчлэн боловсруулж, Улсын Их Хурлын Нийгмийн бодлогын байнгын хороогоор батлуулахыг Үндэсний зөвлөл /А.Зангад/-д даалгасугай.
З.Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөлийн гишүүн албан тушаалаас өөрчлөгдөх зэргээр тухайн талаа төлөөлөх боломжгүй болсон нөхцөлд шинээр томилогдох гишүүнийг хуульд заасны дагуу Улсын Их Хуралд оруулж шийдвэрлүүлж байхыг Нийгмийн бодлогын байнгын хороо /Р.Нарангэрэл/-нд даалгасугай.

ДАРГА Р.ГОНЧИГДОРЖ

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН
 ТОГТООЛ

1994 оны 07 дугаар                          Улаанбаатар хот
 сарын 07-ны өдөр                                               
Дугаар 61

Нийгмийн даатгалын тухай хуулиудыг хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай

Нийгмийн даатгалын тухай хуулиуд батлагдсантай холбогдуулж Монгол  Улсын Их Хурлаас ТОГТООХ нь:

Дор дурдсан арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхийг Засгийн газарт даалгасугай:

1)    1995 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс өмнө тогтоогдсон тэтгэврийг амьжиргааны өртгийн өөрчлөлт, шинээр өндөр насны тэтгэвэрт гарах хүмүүсийн тэтгэврийн хэмжээтэй уялдуулан нэмэгдүүлэх арга хэмжээг төсвийн хуульд жил бүр тусгах замаар 1997 онд багтаан хэрэгжүүлэх;

2)    нийгмийн даатгалын тухай хуулиудад Засгийн газраас батлан мөрдүүлэхээр тогтоосон дүрэм, журам, заавар түүнчлэн газрын доорхи болон хортой, халуун, хүнд нөхцөлд хамаарах ажил мэргэжлийн жагсаалтыг 1994 оны 12 дугаар сарын 1-ний дотор батлан гаргах;

3)    тэтгэвэр, тэтгэмжийн харилцааг зохицуулах асуудлаар урьд гаргасан хууль тогтоомж, Засгийн газар (БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөл), түүний байгууллагуудын шийдвэрийг 1994 оны 12 дугаар сарын 1-ний дотор нийгмийн даатгалын тухай хуулиудад нийцүүлэх;

4)    төрөлтийг дэмжих, эх нялхсын эрх, ашиг сонирхлыг  хамгаалах бодлогыг боловсронгуй болгох, хүн амд нийгмийн халамж  үзүүлэх,үүний дотор малчдын нийгмийн хамгаалалтын үр нөлөөтэй механизм бүрдүүлэх талаар асуудал боловсруулж, холбогдох хуулийн төслийг 1994 оны 10 дугаар сард багтаан Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх;

5)    Нийгмийн даатгалын тухай хуульд заасны дагуу нийгмийн даатгалын байгууллага, Нийгмийн даатгалын Үндэсний зөвлөл, эмнэлэг хөдөлмөрийн магадлагаа явуулах байгууллагыг 1994 оны 12 дугаар сард багтаан эмхлэн байгуулж ажиллуулах;

6)    Нийгмийн даатгалын тухай хуулиудыг хэрэгжүүлэх бэлтгэлийг хангах зохион байгуулалтын арга хэмжээ авч, нийгмийн даатгалын үйл ажиллагааны зардлын нормативийг батлуулах саналаа энэ онд багтаан Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх.


МОНГОЛ УЛСЫН
ИХ ХУРЛЫН ДАРГА              Н. БАГАБАНДИ


МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ТОГТООЛ


МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН
ТОГТООЛ

1994 оны 07 дугаар                          Улаанбаатар хот
сарын 07-ны өдөр                                                
Дугаар 60


Цэргийн албан хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хууль батлагдсантай холбогдуулж авах зарим арга
хэмжээний тухай

Цэргийн албан хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хууль батлагдсантай холбогдуулан Монгол Улсын Их Хурлаас ТОГТООХ нь:
1.    Дор дурдсан арга хэмжээ авахыг Засгийн газарт даалгасугай:
    1). 1995 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс өмнө тогтоогдсон цэргийн тэтгэврийг амьжиргааны өртгийн өөрчлөлт, цэргийн алба хаасны тэтгэвэрт шинээр гарах хүмүүсийн тэтгэврийн хэмжээтэй уялдуулах арга хэмжээг 1997 онд багтаан хэрэгжүүлэх;
    2).  цэргийн албан хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд Засгийн газраас батлан мөрдүүлэхээр тогтоосон эрх зүйн актуудыг 1994 онд багтаан баталж гаргах;
    3). хилийн тухай хуулийн 36 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг, Цагдаагийн байгууллагын тухай хуулийн 37 дугаар зүйлийн 11, 12, 13, 14 дэх хэсэг, Монгол Улсын аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн 19 дүгээр зүйлийн 8 дахь хэсгийг Цэргийн албан хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 3, 4, 5 дугаар бүлгийн заалтуудтай уялдуулан авч үзэж зохих өөрчлөлт оруулах асуудлыг Улсын Их Хурлын энэ оны намрын чуулганаар шийдвэрлүүлэхээр өргөн мэдүүлэх;
    4). цэргийн албан хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн харилцааг зохицуулах асуудлаар урьд гарсан хууль тогтоомж, Засгийн газар (Сайд нарын зөвлөл), түүний байгууллагуудын шийдвэрийг цэргийн албан хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд 1994 онд багтаан нийцүүлэх;
    5). хүн амын өсөлтийг дэмжих, эх нялхсын эрх ашгийг хамгаалах нийгмийн бодлогын хүрээнд цэргийн албан хаагч эмэгтэйчүүдэд жирэмсний болон амаржсаны тэтгэмж олгох асуудлыг боловсруулж Улсын Их Хуралд оруулах;
        2.  Цэргийн албан хаагчийн тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлд заасан генерал, офицер, ахлагчийн 1995 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс өмнө алба хаасан хугацааг мөн хуулийн 22 дугаар зүйлийн 1 дэх    хэсэгт    заасны    дагуу   шимтгэл  төлсөн   хугацаанд оруулан тооцох бөгөөд харин мөн зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасны дагуу шимтгэлийг нь  шилжүүлэн  төлөх хугацаанд  хамааруулахгүй    байхаар тогтоосугай.

   
МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА                Н. БАГАБАНДИ

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН
ТОГТООЛ

1997оны 01 дүгээр                  Дугаар 5                    Улаанбаатар   
сарын 16-ны өдөр                                                                хот

Хүн амын нийгмийн хамгааллын талаар авах зарим арга хэмжээний тухай

Монгол Улсын Их Хурлаас ТОГТООХ нь:
1.    Хүн амын нийгмийн хамгааллыг сайжруулах зорилгоор дор дурдсан арга хэмжээ авахыг Засгийн газар (М. Энхсайхан)-т даалгасугай:
    1).  1995 оноос өмнө тэтгэвэр тогтоолгосон, Нийгмийн
даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд заасан тэтгэвэр авах нөхцөл, болзлыг хангасан иргэдийн одоо авч байгаа тэтгэвэр, нөхвөрийн нийлбэрийг 1997 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн 30 хувиар нэмэгдүүлж, 1997 оны I улиралд багтаан олгох;
    2).  Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Нийгмийн халамжийн сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Хуулийн зүйл, заалт хүчингүй болсонд тооцох тухай хуулиудыг хэрэглэх журмын тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1-д заасан иргэдэд одоо авч байгаа тэтгэвэр, нөхвөрийн хэмжээтэй тэнцэх “нөхөн олговор”-ыг тэдний өндөр насны тэтгэврийн эрх үүсэх хүртэлх хугацаанд хөдөлмөр зохицуулалтын албадаар дамжуулан сар бүр олгох, тэдэнд дахин мэргэжил эзэмшүүлэх, давтан сургах, хөдөлмөр эрхлэх, орлого олох боломжийг бүрдүүлэх талаар холбогдох арга хэмжээ авах;
    3).  Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Нийгмийн халамжийн сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай, Хуулийн зүйл, заалт хүчингүй болсонд тооцох тухай хуулиудыг хэрэглэх журмын тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 1-д заасан иргэдийн хөнгөлөлттэй тэтгэвэр болон нөхөн олговор авч байсан хугацааны тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг Нийгмийн даатгалын тухай хуульд заасны дагуу даатгуулагч шимтгэл төлбөл зохих хувиар хөдөлмөрийн баталгаат хөлснөөс тооцож тэтгэврийн даатгалын санд төрөөс хариуцан үе шаттайгаар төлөх;
    4).  Хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа, эрүүл ахуйн тухай, Хөдөлмөр эрхлэлтийн тухай, Газрын дор болон хөдөлмөрийн хүнд, хортой, халуун нөхцөлд ажиллагчдын салбарын даатгалын тухай, Хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч малчин, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдийг нийгмийн даатгалд хамруулах хуулиудын төслийг боловсруулж 1997 оны 4 дүгээр сарын 15-ны дотор Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх;
    5).  Нийгмийн халамжийн талаар төрөөс явуулж буй бодлого, үйл ажиллагаа, Нийгмийн халамжийн санг эрхлэн зохион байгуулахдаа ядуурлыг бууруулах үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх ажилтай нягт уялдуулан зохицуулах;
2.    Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд заасан өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох нөхцөл, болзлыг хангаагүйгээс тэтгэвэр нь зогсоогдсон иргэнд өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрх үүсэх насандаа хүрч тэтгэвэр тогтоолгох, эсхүл нийгмийн халамжийн тэтгэвэр авах болсон тохиолдолд өндөр насны болон нийгмийн халамжийн тэтгэвэр ба нөхөн олговрын аль илүүг нь сонгон авах эрх олгосугай.



УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН  ДАРГА                                    Р. ГОНЧИГДОРЖ

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН
ТОГТООЛ

1997 оны 07 дугаар                        Улаанбаатар хот
сарын 03-ны өдөр                                               
Дугаар 57

Нийгмийн даатгалын сангаас олгох үйлдвэрлэлийн осол,  мэргэжлээс шалтгаалсан
өвчний тэтгэвэр,  тэтгэмж,  төлбөрийн тухай хуулийг хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай

Монгол Улсын Их Хурлаас ТОГТООХ нь:
1.    Дор дурдсан арга хэмжээг 1997 оны 9 дүгээр сарын 1-ний дотор багтаан авч хэрэгжүүлэхийг Засгийн газар (М. Энхсайхан)-т даалгасугай:
    1). 1995 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс өмнө үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас тогтоогдсон тахир дутуугийн болон тэжээгчээ алдсаны тэтгэврийг “Нийгмийн даатгалын сангаас олгох үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний тэтгэвэр, тэтгэмж, төлбөрийн тухай” хуулийн дагуу Засгийн газрын 1997 оны 73 дугаар тогтоолоор баталсан “Үнэ, тариф, амьжиргааны өртгийн өөрчлөлт, тэтгэвэр бодох цалин, хөдөлмөрийн хөлсний хоорондын зохистой харьцаа”-г баримтлан тэдний 1995 оноос өмнөх цалин, хөдөлмөрийн  хөлсний  дунджаар тооцон шинэчлэн тогтоох;
    2). 1995 оноос өмнө үйлдвэрлэл, ажлын осол, гэмтэл, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас хөдөлмөрийн чадвараа алдсан иргэдийг эмнэлэг, хөдөлмөрийн магадлах комисст оруулан хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг нь магадлан тогтоолгох арга хэмжээг зохион байгуулах;
2.    Энэ тогтоолын 1 дэх хэсгийн 1-д заасныг баримтлан тогтоосон тэтгэвэр болон 1995 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс өмнө хөдөлмөрийн чадвараа алдсан иргэдийн хөдөлмөрийн чадвар нөхөн сэргээхтэй холбогдсон төлбөрийг үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас олгож байсугай.
3.    Энэ тогтоолын 1 дэх хэсгийн 1-д заасны дагуу шинэчлэн тогтоосны улмаас тухайн иргэний өмнөх тэтгэврийн хэмжээ буурахад хүрвэл өмнө тогтоогдсон тэтгэврийг нь олгож байсугай.


МОНГОЛ УЛСЫН
ИХ ХУРЛЫН  ДАРГА                    Р. ГОНЧИГДОРЖ

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН
 ТОГТООЛ

1999 оны 6 дугаар                                     Улаанбаатар
сарын 10-ны өдөр           Дугаар 43                           хот

Тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн нэрийн данс нэвтрүүлэх талаар авах
зарим арга хэмжээний тухай

Тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн нэрийн дансны тухай хууль болон “Төрөөс тэтгэврийн шинэчлэлийн талаар 2021 он хүртэл баримтлах үндсэн чиглэл”-ийн зарим заалтыг хэрэгжүүлэх зорилгоор Монгол Улсын Их Хурлаас   ТОГТООХ нь:
1.     Дараах арга хэмжээ авахыг Засгийн газар /Ж.Наранцацаралт/-т даалгасугай:
1/ тэтгэврийн даатгалд даатгагдсан 1960 оны 1-дүгээр  сарын 1-ний өдөр ба түүнээс хойш төрсөн Монгол улсын иргэн, тус улсад байнга оршин суугаа гадаадын иргэн болон харьяалалгүй хүнд тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн нэрийн данс нээх, эхний үлдэгдэл, шимтгэлийг уг дансанд тооцох, нийт даатгуулагчид мэдээлэх ажлыг 2000 оны эхний хагаст багтаан дуусгах:
2/ холбогдох байгууллагаас баталж мөрдүүлэх журам, эрхийн актыг 1999 оны 10 дугаар сард батлан гаргах:
3/ Нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөл болон нийгмийн даатгалын төв, орон нутгийн байгууллагыг тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн нэрийн данс нээх үйл ажиллагааг удирдан зохицуулах, эрхлэн гүйцэтгэхэд чиглүүлж 1999 онд багтаан шинэчлэн зохион байгуулах.   



ДАРГА                               Р. ГОНЧИГДОРЖ

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН
ТОГТООЛ



1999 оны 05 дугаар                Дугаар 38                 Улаанбаатар
сарын 27-ны өдөр                                                             хот

Төрөөс тэтгэврийн шинэчлэлийн талаар
 2021 он хүртэл баримтлах үндсэн чиглэл
батлах тухай


Монгол Улсын Их Хурлаас ТОГТООХ нь:

    1.Төрөөс тэтгэврийн шинэчлэлийн талаар 2021 он хүртэл баримтлах үндсэн чиглэлийг хавсралтын ёсоор баталсугай.

    2.Төрөөс тэтгэврийн шинэчлэлийн талаар 2021 он хүртэл баримтлах үндсэн чиглэлийн хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажиллахыг Улсын Их Хурлын Нийгмийн бодлогын байнгын хороо (С. Ламбаа)-нд даалгасугай.



УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА                                       Р. ГОНЧИГДОРЖ

 

 

                Монгол Улсын Их Хурлын 1999 оны
                    38 дугаар тогтоолын хавсралт

Төрөөс тэтгэврийн шинэчлэлийн талаар 2021 он хүртэл баримтлах
үндсэн чиглэл

Нэг. Өнөөгийн байдал,  шинэчлэлийн шаардлага
Төрөөс иргэдийн нийгмийн хамгааллыг сайжруулах бодлогын салшгүй бүрэлдэхүүн хэсэг нь нийгмийн даатгалыг боловсронгуй болгох, ялангуяа Монгол орны онцлогт нийцсэн тэтгэврийн шинэчлэлийн бодлого хэрэгжүүлэх явдал мөн. Монгол оронд тэтгэврийг үндсэнд нь улсын төсвөөс олгож байсан хуучин тогтолцоог 1995 оноос өөрчилж, нийгмийн даатгалын хуваарилалтын зарчимд үндэслэн нийгмийн даатгалын багц хуулиудыг батлан мөрдүүлж, ажил олгогч, даатгуулагчаас төлсөн шимтгэлээс тэтгэвэр олгодог шинэ тогтолцоог хэрэгжүүлээд 3 жил гаруй болж байна.
Тэтгэврийн даатгалын хуваарилалтын тогтолцоо (орлогоороо зарлагаа нөхөх) нь хүн амын дийлэнх хэсэгнь залуу, ажилгүйдэл багатай, даатгуулагч, тэтгэвэр авагчдын тооны харьцаа тааламжтай нөхцөлд эерэг нөлөөлөл үзүүлж болох боловч өнөөдрийн ажил олгогч, даатгуулагчдын төлж байгаа шимтгэл нь хүн ам насжихийн хэрээр дундаж наслалт өсч, тэтгэвэр авагчдын тоо нэмэгдэх тэр үеийн тэтгэврийн даатгалын санг санхүүжүүлж чадахгүй болох төлөвтэй байна.
Одоогийн тэтгэврийн тогтолцооны тэтгэвэр бодох арга нь төлсөн шимтгэлтэйгээ шууд хамааралгүйгээс хуваарилалт шударга бус, хувь хүний тэтгэврийн даатгалын сангийн хөрөнгийг үнэгүйдлээс хамгаалах болон өсгөж арвижуулах механизм бүрдээгүй, эдийн засгийн шинэчлэл, хөрөнгийн зах зээлийн хөгжилтэй шууд уялдаагүй байгаа зэрэг сөрөг үр дагавраас зайлсхийхийн тулд хуваарилалтын тогтолцоог үе шаттайгаар хагас хуримтлалын тогтолцоонд шилжүүлэх шаардлагатай байна.
Манай улсад макро ба микро түвшинд эдийн засгийн үзүүлэлт тогтворжоогүй, мөнгөний ханшийн уналт зогсоогүй, хөрөнгийн зах зээл, дэд бүтэц хөгжөөгүй, найдвартай хөрөнгө оруулалтын орчин бүрэлдэн тогтоогүй, банк, санхүүгийн механизм шилжилтийн үедээ байгаа зэргээс шалтгаалан хагас хуримтлалын тогтолцоонд шууд шилжих нөхцөл бүрдээгүй байна.
Тэтгэврийн даатгалын өнөөгийн тогтолцоог хагас хуримтлалын тогтолцоонд аажмаар шилжүүлэхдээ “Тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн нэрийн данс” (цаашид “нэрийн данс” гэх)-ны аргыг сонгох нь зохимжтой гэж үзэж байна.
2020 оноос цаашид манай улсын хүн амын дотор өндөр настны эзлэх хувь нэмэгдэж, ялангуяа 1960-аад оны хүн амын огцом өсөлтийн үеийнхэн тэтгэвэрт гарч, энэ үеийн тэтгэврийн даатгалын сангийн ачаалал хэт хүндрэх хандлагатай байна. Хүн амын бүтцийн хувьд 35 хүртэлх насны залуучууд нийт хүн амын болон эдийн засгийн идэвхтэй хүн амын дийлэнх олонхийг эзэлж байгаа боловч энэ нь 2011 оноос буурч, ажлын байр дутагдалтай, ажилгүйдэл зохих түвшингээс дээгүүр, заавал даатгалд хамрах хүрээ мэдэгдэхүйц өсөх магадлал багатай зэрэг бодит нөлөөллүүдээс шалтгаалан тэтгэврийн даатгалын одоогийн тогтолцоог хагас хуримтлалын тогтолцоонд үе шаттайгаар шилжүүлэх  шаардлага урган гарч байна.
Тэтгэврийн тогтолцооны одоогийн хямралаас гарах, төлсөн шимтгэлээ хуримтлалын зарчмаар өсгөж тэтгэвэртээ бүрэн эргүүлж авах иргэдийн сонирхолыг хөхүүлэн дэмжих, нийгмийн даатгалын хуримтлалыг эдийн засгийн идэвхтэй хөгжлийн бодлоготой шууд уялдуулах, нийгмийн шударга хуваарилалтыг баталгаажуулах зэрэг нийгмийн ирээдүйн хөгжлийн хэрэгцээ, шаардлагыг иш үндэс болгон Монгол Улсын төрөөс тэтгэврийн шинэчлэлийн талаар баримтлах үндсэн чиглэлийг тодорхойлох нь зүйтэй юм.

Хоёр. Үндсэн үзэл баримтлал

1.    Тэтгэврийн даатгалын тогтолцооны  хуваарилалтын одоогийн зарчмыг үе шаттайгаар хагас хуримтлалын тогтолцоонд шилжүүлнэ. Алс ирээдүйд бүх нийтийг хамарсан бүрэн хуримтлалын тогтолцооны зарчмаар тэтгэвэр авах нөхцөл, боломжийг эртнээс хангах нь тэтгэврийн шинэчлэлийн үндсэн зорилт мөн.
2.    Хагас хуримтлалын зарчимд шууд шилжих эдийн засаг, санхүү, хөрөнгийн зах зээлийн таатай орчин нөхцөл бүрдээгүй байгааг иш үндэс болгон тэтгэврийн даатгалын хуваарилалтын одоогийн тогтолцоонд нэрийн дансны аргыг хэрэглэж, 2005 оноос хойш хагас хуримтлалын тогтолцоонд шилжих угтвар нөхцөл бүрдүүлнэ.
3.    Эдийн засгийн хөгжил, хөрөнгийн зах зээлийн таатай орчин бүрдсэн нөхцөлд хагас хуримтлалын тогтолцоог аажмаар бүрэн хуримтлалын тогтолцоо болгон өөрчлөх зорилтыг 2021 оноос хойш тавина.
4.    Тэтгэврийн шинэчлэлийг хэрэгжүүлэхдээ 1960 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс өмнө төрсөн хүмүүст хуучин журмаар, түүнээс хойш төрсөн хүмүүст бүх төлсөн шимтгэлээс нь тооцож тэтгэврийг бодож олгох нь зохимжтой гэж үзэж байна. 1960 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдөр ба түүнээс хойш төрсөн хүмүүсийн ажилласан бүх хугацаанд төлсөн байвал зохих шимтгэлийг нэрийн дансанд шилжүүлэн тооцох аргыг хэрэглэнэ.
5.    Нийгмийн даатгалын хамрах хүрээг өргөтгөж, малчид, ажил олгогчид, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдийг сайн дураараа нийгмийн даатгалд даатгуулахыг төрөөс дэмжинэ.
6.    Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний улмаас тахир дутуугийн тэтгэвэр авч байсан хүмүүсийн тахир дутуу байсан хугацааны тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын сангаас тэтгэврийн даатгалын санд шилжүүлэн төлж байхыг зүйтэй гэж үзнэ.
7.    Цэргийн албан хаагчдын тэтгэвэр, тэтгэмжийн асуудлыг нийгмийн даатгалын харилцаанаас тусад нь бие даасан хуулиар зохицуулж, тэдний тэтгэвэр, тэтгэмжийг нийгмийн даатгалын сангаас бус тухайн цэргийн албан хаагчийн ажиллаж байсан байгууллага эрхлэн олгоно.

I. Тэтгэврийн нас, хөнгөлөлттэй тэтгэвэр:

8.    Хүн амын насны бүтэц, дундаж наслалтын хэтийн
төлөвийг харгалзан иргэдийн нийгмийн хамгааллыг баталгаатай бүрдүүлэх, нийгмийн шударга ёсыг дээдлэх, хувь хүний оролцоонд тулгуурласан тогтолцоонд шилжих зорилтыг иш үндэс болгон өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох насыг алс ирээдүйд эрэгтэйчүүд болон эмэгтэйчүүдийн хувьд адилхан байлгахыг зүйтэй гэж үзнэ.
9.    Эмэгтэйчүүдийн хувьд 55 настай буюу олон хүүхэд төрүүлж өсгөсөн тохиолдолд 50 настайдаа өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрхээ өөрсдийн хүсэлтээр чөлөөтэй сонгодог болох замаар тэдний нийгмийн хамгааллыг баталгаажуулна.
10.    Олон хүүхэд төрүүлсэн эхчүүдийн нийгмийн баталгааг хангах асуудлыг нийгмийн даатгалын харилцаагаар биш харин нийгмийн халамжийн бодлогын хүрээнд хуулиар зохицуулах нь илүү зохимжтой гэж үзнэ.
11.    Хөдөлмөрийн хүнд, хортой, халуун нөхцөл, газрын дор ажиллаж байгаа хүмүүст хөнгөлөлттэй журмаар эрт тэтгэвэр тогтоодог одоогийн журмыг хөдөлмөрийн нөхцөл, хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа, эрүүл ахуйн стандартыг хангах төрийн бодлоготой уялдуулан боловсронгуй болгох замаар салбарын тэтгэврийн нэмэгдэл даатгалын тогтолцоо бий болгох асуудлыг судалж шийдвэрлэнэ.


II. Тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн хэмжээ,
 хуримтлал:
12.    Эдийн засгийн хөгжил тогтворжоогүй, хүн амын бодит орлого хангалттай биш байгаа өнөөгийн нөхцөлөөс шалтгаалан тэтгэврийн даатгалын шимтгэл 19 хувь байгааг ойрын жилүүдэд хэвээр мөрдөнө.
13.    Цаашид хуримтлалын тогтолцоонд шилжихтэй холбогдуулан цалин хөлсийг нэмэгдүүлсэн нөхцөлд түүнтэй уялдаатайгаар нийт даатгуулагчийн төлөх шимтгэлийг 7.5 хувь,ажил олгогчийн төлөх шимтгэлийг 11.5 хувиар тогтооно. Үйл ажиллагааны зардал, тэтгэврийн доод хэмжээ, тэжээгч, тахир дутуугийн тэтгэвэрт зарцуулах зориулалтаар тэтгэврийн даатгалын сангийн нийт орлогын 4.0 хувийг тусгай санд төвлөрүүлнэ.
14.    Хагас хуримтлалын тогтолцоонд аажмаар шилжих
зорилгоор тэтгэврийн санд зохих нөөц хуримтлагдсан нөхцөлд 2005 оноос эхлэн төсөвт дарамт учруулахгүйгээр даатгуулагчийн төлсөн шимтгэлийн 3.0 хүртэл хувийг хуримтлалд оруулах, 2011 оноос энэ хувийг нэмэгдүүлэх асуудлыг тухайн үед нь холбогдох хуульд өөрчлөлт оруулах замаар шийдвэрлэнэ.
15.    Хагас хуримтлалын тогтолцоонд бүрэн шилжсэн нөхцөлд даатгуулагчийн болон ажил олгогчийн төлсөн шимтгэлийг хуримтлалд оруулна.
16.    Хуримтлал    бий     болгох,     сангийн        чөлөөт үлдэгдлийг удирдахдаа гадаад, дотоодын үнэт цаасны зах зээлд оролцох, Засгийн газрын бонд, ашигтай ажиллаж байгаа компанийн хувьцаа худалдан авах, арилжааны банкинд хөрөнгө хадгалуулж өсгөх, богино хугацаатай зээл олгох зэргээр сангийн орлогыг нэмэгдүүлж, эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих, нийгмийн даатгалын санг үнэгүйдлээс хамгаалах найдвартай аргуудыг шаардлагатай нөхцөл бүрдсэн үед нь хууль тогтоомжоор баталгаажуулан хэрэглэнэ.
III. Шимтгэл тооцох орлогын хязгаар:

17.    Тэтгэврийн даатгалын шимтгэл ногдуулах хөдөлмөрийн хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын дээд, доод хязгаар тогтоох нь зүйтэй бөгөөд энэ зарчмыг тэтгэврийн дээд, доод хэмжээг тогтоох бодлоготой уялдуулан авч үзнэ.
18.    Шимтгэл ногдуулах орлогын дээд хязгаар нь шимтгэл төлсөн даатгуулагч, тэдний хөдөлмөрийн хөлсний талаархи нийгмийн даатгалын байгууллагын тайлан, мэдээг үндэслэн гаргасан улсын дундаж хөдөлмөрийн хөлсийг 3 дахин өсгөсөнтэй тэнцүү хэмжээтэй байхаар тогтооно.
19.    Шимтгэл ногдуулах орлогын доод хязгаар нь нийгмийн даатгалын байгууллагын тайлан, мэдээг үндэслэн гаргасан дундаж хөдөлмөрийн хөлсний 25 хувиас багагүй байхаар тогтооно. Гэхдээ энэ нь хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээнээс багагүй байна.
 
IV. Тэтгэврийн доод хэмжээ:

20.    Нэрийн дансны тэтгэврийн доод хэмжээ тогтоохтой холбогдуулан шимтгэл төлсөн байвал зохих хугацааны доод хязгаарыг 15 жилээр тогтооно. Энэ нь даатгуулагч дунджаар 30 ба түүнээс дээш жил шимтгэл төлнө гэж үзэж түүний 50 хувиас багагүй хугацаагаар шимтгэл төлөх хугацааны доод хязгаарыг тогтоох нь зохимжтой юм.
21.    Тэтгэврийн доод хэмжээг 15 жил шимтгэл төлсөн бол улсын дундаж хөдөлмөрийн хөлсний 20 хувиар, 15-аас дээш жил шимтгэл төлсөн бол уг хувийг жил тутамд 0.5 хувиар өсгөн нэмэгдүүлж тогтооно.
22.    Олон жил шимтгэл төлсөн даатгуулагч өндөр насалсан үедээ амьжиргаандаа хүрэлцэхүйц хэмжээний тэтгэвэр авч байх зорилгоор тэтгэврийн доод хэмжээгээр тэтгэвэр авах эрх нь 15-аас доошгүй жил шимтгэл төлсөн нөхцөлд үүсэх ба хувь тэнцүүлэх журмаар тэтгэвэр тогтоохгүй.

Гурав. Нэрийн данс хэрэглэх,
түүгээр тэтгэвэр тогтоох, олгох

23.    Тэтгэврийн даатгалын хуваарилалтын зарчмаас хагас хуримтлалын зарчимд шилжихдээ 1960 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдөр ба түүнээс хойш төрсөн даатгуулагчид нэрийн данс нээнэ. Харин 1960 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс өмнө төрсөн даатгуулагч нэрийн данс нээлгэхгүйгээр  хуучин тогтолцоогоор тэтгэвэр авах эрх эдэлнэ.Нэрийн данс нээж, түүгээр тэтгэвэрт гарах хүний тэтгэвэр болон хуучин тогтолцоогоор тэтгэвэрт гарах хүний тэтгэврийн хэмжээг тэнцвэртэй байлгах зарчмыг баримтлах бөгөөд үүнтэй холбогдуулан холбогдох хуульд тухайн үед нь өөрчлөлт оруулна.
24.    Нэрийн дансны эхний үлдэгдлийг тодорхойлоход тогтоосон индексээр өсгөсөн даатгуулагчийн 5 жилийн дундаж хөдөлмөрийн  хөлсөнд ногдох шимтгэлийг түүний нийт ажилласан сар (жил)-аар үржүүлж нэрийн дансанд хйисвэрээр хуримтлагдах хөрөнгийг тооцож гаргана. Өөрөөр хэлбэл 1960 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдөр ба түүнээс хойш төрсөн хүний нэрийн данс нээлгэх хүртэл ажилласан хугацаа, хөдөлмөрийн хөлсөнд ногдох шимтгэлийг нэрийн дансны эхний үлдэгдэл болгон тооцох зарчмыг баримтална.
25.    Даатгуулагчийн өөрийн оролцоо, сонирхлыг хөхүүлэн дэмжих зорилгоор нэрийн дансны эхний үлдэгдэл болон түүний орлогод жил бүр хүү тооцно. Хүүг тооцоход нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн дундаж хөдөлмөрийн хөлсний сүүлийн 3 жилийн дундаж өсөлтөөр дараагийн жилийн  шимтгэлийг өсгөх зарчмыг баримтлах бөгөөд энэ нь нэрийн дансны хөрөнгийг эрсдлээс хамгаалах бодлоготой нийцэж байвал зохино.
26.    Даатгуулагчийн төлсөн шимтгэл тэтгэвэрт нь бүрэн зориулагдах шударга хуваарилалтын зарчмыг үндэслэн тэтгэврийн хэмжээг бодоход шимтгэлийн нэрийн дансны эхний үлдэгдэл, нийт төлсөн шимтгэл, тооцсон хүүгийн нийлбэрийг тэтгэвэр авах дундаж хугацаанд хувааж гаргах томъёог хэрэглэнэ.
27.    Тэтгэврийг мөнгөний ханшийн өөрчлөлттэй шууд
хамааралтайгаар тогтоосон индексээр өсгөж байна.
28.    Тэтгэвэр авагч нь ажил хийх тохиолдолд өөрийн хуримтлал нэгэнт бий болгосон учир анх тогтоогдсон тэтгэврээ тэтгэврийн даатгалын сангаас авах эрх эдэлнэ. Тэтгэвэр авагч ажил хийж төлсөн шимтгэлийг тэтгэврийн даатгалын санд оруулна.

Дөрөв. Нийгмийн даатгалын байгууллага

29.    Нийгмийн даатгал, тэтгэврийн даатгалын хагас хуримтлалын тогтолцоонд шилжих үйл ажиллагаа, нэрийн дансыг хэрэглэх ажлыг нийгмийн даатгалын төв, орон нутгийн байгууллага эрхэлнэ.
30.    Нийгмийн даатгалын байгууллагын бие даасан байдлыг бэхжүүлэх, цахим тооцоолуурын нэгдсэн программ хангамж, сүлжээнд холбогдох нөхцөлийг хангах зорилгоор нийгмийн даатгалын байгууллагын тогтолцоог засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжээс үл хамаарсан төв, орон нутгийн салбар нэгжээс бүрдсэн, цомхон, чадварлаг алба байхаар шинэчлэн зохион байгуулна.
31.    Нийгмийн даатгалын төв, орон нутгийн байгууллагын үйл ажиллагааг хагас хуримтлалын тогтолцоо нэвтрүүлэх, нэрийн дансны арга хэрэглэхэд чиглүүлэн өөрчлөн зохион байгуулж, шаардагдах боловсон хүчнийг шинээр болон давтан сургах тусгай хөтөлбөр хэрэгжүүлнэ.
32.    Нийгмийн даатгалын төв, орон нутгийн байгууллагыг цахим тооцоолуурын нэгдсэн сүлжээ, технологийн орчин үеийн программ хангамж, технологи, техник хэрэгслээр хангах арга хэмжээг дотоод, гадаадын хөрөнгийн эх үүсвэрээр үе шаттай хэрэгжүүлнэ.
33.    Малчид, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчид болон өндөр цалин хөлс авагчид, даатгалд хамрагдаагүй бусад иргэдийн нийгмийн хамгааллыг баталгаатай болгох бодлогыг хэрэгжүүлэх зорилгоор нийгмийн даатгалын сайн дурын хэлбэр, нэмэгдэл тэтгэврийн даатгалыг хуулиар тогтоосон нөхцөл, шалгуурыг үндэслэн нийгмийн даатгалын хувийн байгууллага эрхлэн гүйцэтгэхийг төрөөс дэмжинэ.

X