Улсын Нийгмийн Даатгалын Ерөнхий Газар

ЭМД нь нийгмийн даатгалын нэг бурэлдэхуун хэсэг бөгөөд өөрийн эрүүл мэндээ даатгуулж, тодорхои хэмжээний шимтгэлийг урьдчилан төлснөөр шаардлагатай үедээ иргэний эрүүл мэндийн даатгалын тухай хууль, тогтоомжинд заасан тусламж, үйлчилгээнд хамрагдахыг хэлнэ.

Даатгалын хэлбэр

Заавал датгуулах

Сайн дураар даатгуулах

Даатгуулагч иргэн

Монгол улсын иргэн бvр

Гадаадын иргэн, харъяалалгvй хvн

Шимтгэлийг хэн тєлдєг

А. Дараахь иргэд шимтгэлээ өөрөө хариуцан төлнө.
- Оюутан суралцагсад , малчид , ажил хөдөлмөр эрхлээгvй иргэд
- Нөхөн олговрын тэтгэвэртэй иргэд
- Аж ахуйн нэгж байгууллага, иргэнтэй хөдөлмөрийн гэрээгээр ажиллагч,
- Тєрийн албан хаагчид ,
- Аж ахуйн нэгж байгууллагын болон иргэний малыг тэдэнтэй байгуулсан гэрээний дагуу маллаж байгаа малчин

Б. Дараахь иргэдийн шимтгэлийг тєр хариуцан төлнө.
- 16 нас хvртэлх насны хvvхэд / ЕБС-д суралцаж байгаа бол 18 нас хvртэлх /
- Тэтгэврээс өөр мөнгөн орлогогvй иргэн
- Хvvхдээ 2 нас / ихэр бол 3 нас / хvртэл өсгөн бойжуулж байгаа эх /эцэг/
- Хугацаат цэргийн жинхэнэ албан хаагч
- Нийгмийн халамжийн тухай хуулийн 12-р дугаар зүйлд заасан иргэд.

Даатгуулагч өөрөө хариуцан төлнө

Шимтгэлийн хэмжээ

А. Шимтгэлийн хэмжээг Засгийн газар тогтоодог даатгуулагчид:
· Аж ахуйн нэгж , байгууллагын ажилтан хөдөлмөрийн хєлс тvvнтэй адилтгах орлогоосоо сар тутам 4 хувиар төлнө .
/ Yvнээс: 2 хувийг нь даатгуулагч өөрөө, 2 хувийг нь ажил олгогч хариуцан төлнө. /

Б. Шимтгэлийн хэмжээг Нийгмийн Даатгалын Yндэсний Зєвлєл тогтоодог даатгуулагчид :
- Тєр шимтгэлийг нь хариуцан тєлдєг иргэд сар тутам 300 төгрөг
- Хоригдол сар тутам 300 төгрөг
- Оюутан суралцагсад сар 500 төгрөг,
- Малчид сар тутам 500 төгрөг
- Ажил хөдөлмөр эрхлээгvй иргэд сар тутам 500 төгрөг
Нөхөн олговрын тэтгэвэртэй иргэд сар тутамд 200 төгрөг

В. Шимтгэлийн хэмжээг Нийгмийн даатгалын байгууллага тогтоодог даатгуулагчид:
· Аж ахуйн нэгж ийн эзэн, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч иргэдийн татварын албанд гаргасан орлогын мэдvvлгийн мөнгөн дvнгээс сар тутам 3 хувиар шимтгэл төлнө.

Хөдөлмөрийн хєлстэй адилтгах орлогын 1.0 хувиар шимтгэл төлнө.

Хаана, хэнд хандах

- Харъяа нутаг дэвсгэрийн Нийгмийн Даатгалын байгууллагын Эрvvл мэндийн даатгалын байцаагчид
- Тухайн байгууллагын нягтлан бодогч , санхvvгий ажилтанд

- Харъяа нутаг дэвсгэрийн Нийгмийн Даатгалын байгууллагын Эрvvл мэндийн даатгалын байцаагчид

Бvрдvvлэх баримт бичиг

А. Шимтгэлийг тєр хариуцдаг иргэд :
- иргэний vнэмлэх , тєрсний гэрчилгээ, тэтгэврийн дэвтэр
- Нэг хувь цээж зураг
- Гэрчилгээний vнэ тєлсєн баримт
- Хугацаат цэргийн жинхэнэ албан хаагчийн батлах
- 16 нас хvрсэн боловч ЕБС сурдаг бол сургуулийн тодорхойлолт

Б. Шимтгэлийг өөрөө тєлдєг иргэд :
- Иргэний vнэмлэх
- Нэг хувь цээж зураг
- Гэрчилгээний vнэ тєлсєн баримт
- Нэг жилийн шимтгэлээ Нийгмийн даатгалын дансанд тєлсєн баримт

- иргэний vнэмлэх
- Нэг хувь цээж зураг
- Гэрчилгээний vнэ тєлсєн баримт
- Нэг жилийн шимтгэл тєлсєн баримт

Эдгээр иргэд шимтгэлээ тєлсєн тохиолдолд гэрчилгээгээ байцаагчийн гарын vсэг , Нийгмийн даатгалын тэмдэгээр баталгаажуулах ёстой

Та эрvvл мэндийн даатгалд даатгуулсанаар :
- Өрхийн эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ
- Бүх шатны эмнэлгийн амбулторийн vзлэг оношлогоо, шинжилгээ
- Бүх шатны эмнэлэгт хэвтэн эмчлvvлэх vеийн тусламж, үйлчилгээ
- Рашаан сувиллын эмчилгээ, үйлчилгээ
- Зайлшгvй шаардлагатай эмийн vнийн хөнгөлєлт
- Зарим тєрлийн протөзийн vнийн тодорхой хувь авах эрхтэй

Холбогдох Хууль

Холбогдох Асуулт хариулт

Эрүүл мэндийн даатгалд ямар хэлбэрээр даатгуулах боломжтой вэ?

Хуульд заасны дагуу Монгол Улсын иргэн бур Эрүүл мэндийн даатгалд "ЗААВАЛ" даатгуулна. Иймд иргэн бүр даатгалын шимтгэлээ тасралтгүй төлөх үүрэгтэй.
Харин гадаадын иргэн, харъяалалгүй хүн эрүүл мэндийн даатгалд "САЙН ДУРААР" даатгуулах боломжтой

Эрүүл мэндийн даатгал ямар ашигтай вэ?

Хэрэв иргэн та эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлээ төлж байгаа бол эрүүл мэндийн даатгалын сангаас таны эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний зардлын хувийг дараахь байдлаар төлнө.

Эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийн хэмжээ хэд байдаг вэ?

Д/д	Заавал даатгуулагч	Шимтгэлийн хэмжээ /төгрөг/		ЭМД-ын шимэтгэлийг хариуцаж төрөл байгууллага
Д/д	Заавал даатгуулагч	Сарын	Жилийн
1.	16 /ЕБС-д суралцаж байгаа бол 18/ хүртэлх насны хүүхэд	500	6000	Улсын төсвөөс
2.	Тэтгэврээс өөр мөнгөн орлогогүй иргэн	500	6000	Улсын төсвөөс
3.	Хүүхдээ 2 /ихэр бол 3/ нас хуртэл нь өсгөн бойжуулж байгаа эх, эцэг	500	6000	Улсын төсвөөс
4.	Хугацаат цэргийн жинхэнэ албан хаагч	500	6000	Улсын төсвөөс
5.	Нийгмийн халамжийн тухай хуулийн 18 дугаар зүйлд заасан иргэн	500	6000	Улсын төсвөөс
6.	Их, дээд сургууль, коллеж болон мэргэжлийн сургалт, үйлдвэрлэлийн төвийн едрийн ангийн суралцагч	500	6000	Даатгуулагч өврөө
7.	Малчин	500	6000	Даатгуулагч өврөө
8.	Ажил хөдөлмөр эрхлээгүй иргэн	500	6000	Даатгуулагч өврөө
9.	Хувиараа хөдөлмөр эрхэлж бүй иргэн	Сарын орлогын мөнгөн дунгийн 1 хувь		Даатгуулагч өврөө
10.	Аж ахүйн нэгж, байгууллагад ажиллаж бүй иргэн	Хөдөлмөрийн хелс, түүнтэй адилтгах орлогын 4 хувиар бодож шимтгэл төлнө. Ууний 50 хувийг иргэн өөрөө, үлдсэн 50 хувийг ажил олгогч төлнө.
11.	Гадаадын иргэн, харъяалалгүй хүн	4000	48000	Даатгуулагч өврөө

САНАМЖ: Нийгмийн даатгалын сангаас тэтгэвэр авах эрх үүсээгүй, нийгмийн халамжийн тухай хуулийн 18 дугаар зүйдд заасан иргэнд дараах хумуус хамрагдана.

- Хууль ёсны тэжээн тэтгэгч нь ахмад настан, эсвэл хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн бөгөөд тэдгээр нь дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх боломжгүй нь тогтоогдсон бол 60 ба түүнээс дээш настай эрэгтэй, 55 ба түүнээс дээш настай эмэгтэй
- Тэжээн тэтгэх хүүхэд, төрөл садангийн хүнгүй 60 ба түүнээс дээш настай эрэгтэй, 55 ба түүнээс дээш настай эмэгтэй
- 16 насанд хүрсэн одой иргэн
- Хөдөлмөрийн чадвараа 50 ба түүнээс дээш хувиар алдсан, 16 насанд хүрсэн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн
- 16 хүртэлх насны 4 ба түүнээс дээш хүүхэдтэй, өрх толгойлсон 45 насанд хүрсэн эх, 50 насанд хүрсэн эцэг
- Тэжээгч нь нас барсан гэр булийн 18 хүртэлх насны хүүхэд

Даатгуулагч эмнэлэгт хэвтэж эмчлүүлбэл өөрөө ямар төлбөр
Та аймаг, дүүргийн нэгдсэн эмнэлэг болон бүсийн оношлогоо, эмчилгээний төвд хэвтэн эмчлүүлбэл эрүүл мэндийн даатгалын сангаас санхүүжуулэх тусламж, үйлчилгээний зардлын 10 хувийг, клиникийн эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлбэл 15 хувийг тус тус өөрөө хариуцан төрөл үүрэгтэй.
Харин таны эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг төр хариуцан төлж байгаа бол та ямар нэгэн төлбөр төрөлгүй, өөрөөр хэлбэл зардлыг Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас БҮРЭН хариуцна.

Эмнэлэгт хэвтсэний дараа эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл төлж даатгалд хамрагдаж болох уу?
Та эмнэлэгт хэвтэж эмчлүүлэхээс өмнө эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлээ жил бүр тасралтгүй төлсөн байх шаардлагатай.

Эрүүл мэндийн даатгалтай иргэний эмчилгээний зардлын дээд хэмжээ хэд байдаг вэ?
Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас төрөл эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний зардлын дээд хэмжээ 2009 оны байдлаар 910000 төгрөг байна.
Хэрэв та өөрийгөө өвчлөх эрсдэл өндөртэй, жилдээ 910000 төгрөгөөс илүү хэмжээний тусламж, үйлчилгээ авах шаардлагатай гэж үзвэл ДАВХАР даатгалд хамрагдаж болно.

Эрүүл мэндийн даатгалтай иргэн хувийн эмнэлэг, эмийн сангаар үйлчлуулж болох уу?
БОЛНО. Нийгмийн даатгалын байгууллагатай гэрээ байгуулсан хувийн эмнэлгээр үйлчлуулсэн тохиолдолд тогтоосон тарифын дагуу даатгалын байгууллагаас даатгуулагчдын эмчилгээний зардлыг олгодог. Мөн даатгуулагч та өрх, сум, багийн эмчийн жороор эмийн сангаас эм худалдан авбал хөнгөлөлт эдлэх боломжтой.

Эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлээ тасралтгүй төлж байгаа боловч өвчлөөгүйн улмаас эрүүл мэндийн даатгалын сангаас эмчилгээний зардал гаргуулаагүй нөхцөлд урамшуулал, шагнал авч болох уу?
Дараалсан 3 жилийн хугацаанд эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлээ тасралтгүй төлсөн, эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээ аваагүй иргэнд нэг удаагийн эрүүл мэндийн БҮРЭН үзлэг хийлгэх эрх олгож, зардлыг эрүүл мэндийн даатгалын сангаас БҮРЭН хариуцна

Даатгуулагч оршин суугаа газраасаа өөр газарт шилжвэл эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээнд хэрхэн шилжүүлэг хийлгэх вэ?
Хэрэв та оршин суугаа газраасаа өөр газарт шилжвэл оршин сууж байсан ба очих газрын нийгмийн даатгалын байгууллагаар эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээндээ шилжилт хөдөлгөөний тэмдэглэл хийлгэнэ.

Эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг хаяж үрэгдуулбэл ямар журмаар дахин авах вэ?
Эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг хаяж үрэгдүүлсэн тохиолдодд 10 хоногийн дотор орон нутгийн хэвлэлд зарлуулж, хүчингүй болгосны дараа харъяа нийгмийн даатгалын байгууллагад хандаж, 3000 төгрөг төлж шинээр гэрчилгээ авна. Эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг бусдад дамжуулж болохгүй.

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ДААТГАЛЫН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЖАГСААЛТ

ЭМД-ын тухай хууль тогтоомжийг сурталчлах, даатгуулагчийг шаардлагатай мэдээллээр хангах үйлчилгээ

Эрүүл мэндийн даатгалын тогтолцоо, үзэл баримтлал, үндсэн зарчим, ач холбогдол
Эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийн хувь хэмжээ, төлөлт
Даатгуулагч, даатгагчийн харилцаа
Эрүүл мэндийн даатгалын тусламж үйлчилгээ, түүний төрөл
Эмчилгээний дээд хязгаар
Эмнэлгийн байгууллага, эмийн сан, даатгалын байгууллагын хоорондох эмчилгээний төлбөрийн харилцаа, төлбөрийн хэмжээ, хамтарсан төлбөр
Урамшуулал ба хариуцлагын тогтолцоо

2. Эрүүл мэндийн даатгалд хамруулах үйлчилгээ

Даатгалд хамрагдаж байгаа иргэдийг хүлээн авч, даатгуулагчийн төрлийг тогтоох
Даатгуулагчийн төрлийн дагуу төлбөл зохих шимтгэлийг ногдуулах
Эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээ нээх
Эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээнд шимтгэл төлөлтийн болон өөр газар шилжих тохиолдолд шилжих хөдөлгөөний тэмдэглэл хөтлөх
Эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг баталгаажуулах
Баталгаажсан эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг хүлээлгэн өгөх

3. Хаяж үрэгдүүлсэн эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг нөхөн олгох үйлчилгээ

Хаяж үрэгдүүлсэн эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг иргэн төв, орон нутгийн сонинд зарлуулж, хүчингүй болгох
Сонинд зарлуулж хүчингүй болгосон баримтыг харъяа нийгмийн даатгалын байгууллагад авчрах
Баримтыг үндэслэн эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг хүчингүй болсонд тооцох
Эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг хаяж үрэгдүүлсэний төлбөрийг ногдуулах
Эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг шинээр олгох
Шинээр олгосон гэрчилгээнд шимтгэл төлөлтийн тэмдэглэл хийж, баталгаажуулах
Баталгаажсан эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээг хүлээлгэн өгөх

4. Даатгуулагчид үзүүлж байгаа тусламж үйлчилгээний зардлыг санхүүжүүлэх үйлчилгээ
А. Эмнэлэгт хэвтэх болон өдрийн эмчилгээнд эмчлүүлэх үед

Эмнэлэгт хэвтэх үед эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээнд шимтгэл төлж, баталгаажсан байх.
Төрөөс шимтгэлийг хариуцах иргэдээс бусад даатгуулагч хамтарсан төлбөрийг өөрөө төлөх
Эмнэлгээс ирүүлсэн даатгуулагчийн өвчний түүх, хэвтүүлэн эмчилсэн тусламж үйлчилгээний жагсаалт болон зардлын нэхэмжлэлийг хүлээн авах
Аймаг, дүүргийн нэгдсэн эмнэлэгт эмчлүүлэх тохиолдолд харьяалал харгалзахгүй хүлээн авч үйлчлэх
Эмнэлгээс ирүүлсэн даатгуулагчийн өвчний түүх, хэвтүүлэн эмчилсэн тусламж үйлчилгээний жагсаалт болон зардлын нэхэмжлэлийг нэг бүрчлэн хянан шалгах
Даатгуулагчид үзүүлж буй тусламж үйлчилгээний чанарыг оношлогоо эмчилгээний стандарт болон эмнэл зүйн удирдамжийн дагуу эмнэлгийн байгууллага дээр очиж хяналт тавих
Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас даатгуулагчийн эмчилгээ үйлчилгээний зардлын төлбөрийг эмнэлгийн байгууллагад олгох
Даатгуулагчаас эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний талаарх гомдол, саналыг хүлээж авч барагдуулах

Б.Амбулаторийн тусламж үйлчилгээ үзүүлэх үед

Амбулаторын тусламж үйлчилгээ авах үед эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээнд шимтгэл төлж, баталгаажсан байх
Аймаг, дүүргийн нэгдсэн эмнэлгийн амбулатороор үзүүлсэн тохиолдолд харьяалал харгалзахгүй хүлээн авч үйлчлэх
Даатгуулагчид амбулатороор үзүүлсэн тусламж үйлчилгээний жагсаалт, зардлын нэхэмжлэлийг хүлээн авах
Эмнэлгээс ирүүлсэн даатгуулагчийн тусламж үйлчилгээний жагсаалт ,зардлын нэхэмжлэлийг нэг бүрчлэн хянан шалгах
Даатгуулагчид ЭМД-ын сангаас эмчилгээний зардлыг эмнэлгийн байгууллагад олгох
Даатгуулагчаас эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний талаарх гомдол, саналыг хүлээж авч барагдуулах

В.Рашаан сувилалд эмчлүүлэх үед

Сувиллууулсан даатгуулагчийн нэрсийн жагсаалт, сувиллын зардлын нэхэмжлэлийг хүлээн авах
Аймаг, дүүргийн нэгдсэн эмнэлэг, эрүүл мэндийн нэгдлийн эмчээс олгосон “ Рашаан сувилалд илгээх карт”-ыг асуумжийн дагуу бөглөгдөж, баталгаажсан эсэхийг хянах
Сувилүүлагчийн эрүүл мэндийн даатгалын гэрчилгээний баталгаажилтыг хянах
Рашаан сувилалд эмчилгээ сувилгаа үзүүлэх журамд заасан өвчний жагсаалтын дагуу хянан шалгах
Сувиллууулсан даатгуулагчийн /тусламж үйлчилгээний зардлын төлбөр/ эмчилгээний зардлыг тухайн рашаан сувилалд шилжүүлэх
Сувилүүлсан даатгуулагчаас рашаан сувиллын тусламж үйлчилгээний талаарх гомдол, саналыг хүлээж авч барагдуулах

6. Хөнгөлөлттэй үнээр эм олгох үйлчилгээ

Өрх , сум багийн эмчийн бичсэн эмийн жороор үйлчлэх
Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас үнийн хөнгөлөлт олгох зайлшгүй шаардлагатай эмийг тусгай зөвшөөрөл бүхий даатгалын байгууллагатай гэрээтэй эмийн сангаас олгох
Зайлшгүй шаардлагатай 107 нэр төрлийн эмийн үнийн тодорхой хувиар хөнгөлөлт үзүүлэх
Тусгай зөвшөөрөл бүхий даатгалын байгууллагатай гэрээтэй эмийн сангаас эмийн жор, даатгуулагчийн нэрсийн жагсаалт, эмийн үнийн хөнгөлөлт үзүүлсэн зардлын нэхэмжлэлийн хамт хүлээн авах
ЭМД-ын сангаас үнийн хөнгөлөлт олгох зайлшгүй шаардлагатай эмээр үйлчлэх журамд эмийн жор нийцсэн эсэхийг хянан шалгах
Эмийн үнийг хөнгөлсөн нийт зардлыг тухайн эмийн санд шилжүүлэх
Эмийн зохистой хэрэглээ болон эмийн даслаас урьдчилан сэргийлэх талаар мэдээлэх