Үндсэн цэс
Орон нутаг
НИЙГМИЙН ДААТГАЛЫН ҮЙЛЧИЛГЭЭ
Асуулт хариулт
Асуулт:
Оюутнууд сургуулийнхаа харьялагдах нутаг дэвсгэрийн нийгмийн даатгалын хэлтэст хүсэлтээ гаргана
Хариулт:
-Оюутан, суралцагчид хэрхэн шимтгэлээ төлүүлэх вэ? -Оюутан, суралцагчид суралцаж байгаа их, дээд сургууль, коллеж, мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн...
Санал асуулга

Ажилласан жил, тэтгэвэрийн даатгалын шимтгэлээ нөхөн тооцуулах иргэдийн өргөдлийг энэ сарын 15-наас авна

Ажилласан жил, тэтгэвэрийн даатгалын шимтгэлээ нөхөн    тооцуулах иргэдийн өргөдлийг энэ сарын 15-наас авна

Улсын Их Хурлаас 2012 оны 09 дугаар сарын 04-ний өдөр Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай  хуулийг батлан гаргасан. Тэгвэл энэ хуулийн 6.2-т заасныг үндэслэн Хүн амын хөгжил, нийгмийн хамгааллын сайдын 2012 оны 11 дүгээр сарын 06-ны өдрийн А/57 тоот тушаалаар “Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэл нөхөн тооцуулах иргэний нийгмийн даатгалын шимтгэл нөхөн төлөх журам” батлагдлаа. Ийнхүү иргэдэд хүлээлт үүсгэсэн хууль хэрэгжиж эхлэх гэж байна. Ингээд хуулийн журмын талаар НДЕГ-ын даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Ц.Уртнасантай ярилцлаа.  


-Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай  хуулийн зорилт юу вэ?
-Улсын их хурлаас Ажилласан жил,  тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай хуулийг энэ оны есдүгээр сард баталсан. Тус хуулийг хэрэгжүүлэх талаар ХАХНХ-ын сайдын тушаалаар Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай  хуулийн журмыг энэ сарын 06-нд баталлаа. Энэ хууль батлагдсанаар 1990 оноос хойшхи  10 жилийн хугацаанд хувийн бус шалтгаанаар буюу нийгмийн шалтгаанаар ажил хөдөлмөр эрхлээгүй  иргэдийн ажилласан жилийг улсад ажилласан жилээр тооцож, маш хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр төлүүлж,  тэдний нийгмийн ирээдүйг баталгаажуулах хууль эрх зүйн орчин бүрдээд байна. 

-Ажилласан жил, тэтгэвэрийн даатгалын шимтгэлийг ямар үндэслэлээр нөхөн тооцно гэсэн үг вэ?

          Тухайн үеийн төр засаг ажилгүй болсон иргэдийнхээ талаар ямар нэгэн арга хэмжээ авалгүй зөнд нь орхисон. Тиймээс аж ахуйн нэгж байгууллага нь татан буугдсаны улмаас ажилгүй болсон.  Дампуурсанд тооцсон, хуулийг удаа дараа буюу ноцтой зөрчсөн, хуульд заасан бусад үндэслэлээр татан буулгах тухай шүүхийн шийдвэр гарсан. Үйл ажиллагаа явуулах хугацаа дууссан буюу зорилгодоо хүрсэн учир цаашид үйл ажиллагаа үргэлжлүүлэх шаардлагагүй болсон. Мөн тухайн үед орон тооны цомхотголоор ажилгүй болсон зэрэг иргэд ажилласан жилээ нөхөн тооцуулах боломжтой болж байгаа гэсэн үг. Мөн нийгмийн шилжилтийн явцад өөрөөс үл хамаарах шалтгаанаар ажил, хөдөлмөр эрхлэх боломжгүй байсан, мэргэжил ур чадвар, эрүүл мэнд нь тухайн ажил албан тушаалд тэнцэхгүй болсны улмаас ажлаас халагдсан хүмүүсийн ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцно гэж заасан байгаа.

-Хуулинд заасан 10 жилийг чухам ямар үе шатаар ангилж байгаа вэ? Мөн нөхөн төлөлтийг ямар байдлаар олгох талаар мэдээлэл өгнө үү?  
-Энэ хуулийг хэрэгжүүлэх хугацаа 10 жилийг хамарсан. Үүнд: 1990-1994 он хүртлэх хугацаа бол нийгмийн даатгалын систем бүрдээгүй үе. 1995-2000 он гэсэн хоёр үе шатад хуваан авч үзэж байгаа юм. Үүнээс 1990-1994 он хүртлэх хугацааг улсад ажилласан жилээр тооцож ямар нэгэн  тооцоо хийхгүйгээр шууд баталгаажуулах ёстой. Харин  1995 оноос хойш нийгмийн даатгалын шинэ тогтолцоо бүрдсэн хугацаанд хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний  10 хувиар бодож шимтгэл төлөхөөр журамласан байгаа. Тухайлбал, 1995-1998 оны долдугаар сарын 1 хүртэлх хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 9600 төгрөг байсан. Харин 1998 оны долдугаар сарын 1-нээс 2000 оны аравдугаар сарын 1 хүртэл 12000 төгрөг, 2000 оны аравдугаар сарын 1-нээс 2000 оны арванхоёрдугаар сарын 31-нийг дуустал 18000 төгрөгийн 10 хувиар тооцож, нэг удаа бүтэн хэмжээгээр нөхөн төлүүлнэ. Энэ бол маш хөнгөлөлттэй нөхцөл юм.

-Тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлсөн иргэдэд эргүүлээд тэтгэвэр тогтооход одоогийн тэтгэврийн тухай хууль үйлчлэх үү?  
-Мэдээж үйлчилнэ. Улсад ажилласан жилийг энэ хуулийн хэрэгжилтээр хангаж өгнө. Одоогийн үйлчилж байгаа тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн хүрээнд  тэтгэвэр тогтооно. Тэгэхээр тухайн иргэн нийгмийн даатгалын санд бага хэмжээний төлбөр төлж бусдын адил тэтгэвэр авах боломжтой. Энэ бол Засгийн газраас иргэддээ шилжилтийн үед ажил хөдөлмөр эрхлэх бололцоо олгоогүйн төлөө нийгмийн хамгааллын баталгааг хангаж, эдийн засгийн урамшуулал өгч байгаа ажил юм.

-Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлөх иргэд ямар бичиг баримт бүрдүүлэх ёстой вэ?
-Улсад ажилласан жил тооцуулах иргэд оршин сууж буй газрынхаа нийгмийн даатгалын байгууллагад хандах ёстой. Ингэхдээ дараах бичиг баримтыг бүрдүүлсэн байх шаардлагатай. Үүнд:

 -  Иргэний үнэмлэх

- Нийгмийн даатгалын дэвтэр, хөдөлмөрийн дэвтэр /хэрэв хөдөлмөрийн  дэвтэр/ байхгүй бол

-  Улсад  ажилласан жилийг шүүхээр тогтоосон шүүхийн шийдвэр

- Оршин суугаа газрын Засаг даргын лавлагаа зэрэг бичиг баримтыг бүрдүүлнэ. Дээрх бичиг баримтыг бүрдүүлэхийн зэрэгцээ баталсан маягтын дагуу нийгмийн даатгалын хэлтэст өргөдөл бичих хэрэгтэй.

-Хэзээнээс өргөдлөө гаргах вэ?  
-2012 оны арваннэгдүгээр сарын 15-наас 2013 оны наймдугаар сарын 1 хүртэлх хугацаанд иргэдийн  өргөдлийг хүлээн авна. Иргэдээс ирсэн хүсэлтийг хянаж үзээд тухайн иргэн  хэдэн жил ажилласан байна гэдгийг тогтооно. Мөн иргэд ноогдох төлбөрөө төлөх ёстой. Ингээд  Ажилласан жил, тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийг нөхөн тооцох тухай хуулийн дагуу 2014 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс тооцон олгож эхэлнэ.  

-Ер нь хэчнээн хүн тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлөх вэ?. Судалгаа гаргасан уу?

1990-1995 оны хооронд 280 гаруй мянган хүн ажилгүй болж нийгмийн даатгалын дэвтэр нь бөглөгдөөгүй үлдсэн гэсэн ерөнхий судалгаа байдаг.
-Гэхдээ бид нарийвчилсан тооцоо гаргахаар ажиллаж байна. Одоогийн байдлаар хөдөлмөрийн насны иргэдийн 30 орчим хувь нь  нийгмийн даатгалд хамрагдаагүй байна. Мөн олон иргэн гадаадад ажиллаж, амьдарч байна. Энэ мэтчилэн  хуулийн хэрэгжилтийн хүрээнд хэдэн иргэн хамрагдах ёстойг тодорхой болгох болно.  

-1990-2000 оны хооронд ажиллаж байсан бүх хүн хамрагдах уу?  
Энэ хуулийн хамрах хүрээнд нийгмийн шилжилтийн үе буюу 1990-1995 оны хооронд ажил, хөдөлмөр эрхлээгүй хүмүүс мөн эрхлэх боломжгүй байсан иргэд, 1995-2000 оны хооронд нийгмийн даатгалын шимтгэл нь төлөгдөөгүй буюу төлөх боломжгүй байсан дараах иргэнийг хамруулна. Үүнд:

 

-Тухайн онуудад 18 болон түүнээс дээш /сургуульд суралцаагүй бол 16/ настай

-Тухайн онуудад хөдөлмөрийн чадвараа бүрэн алдаагүй

-Тухайн хугацаанд хорих ял эдлээгүй

-Тухайн онуудад ниймгийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр тогтоолгоогүй байсан иргэд хамрагдах юм.

Сэтгэгдэл
Видео мэдээ
Нэвтрэх
Нэвтрэх нэр:
Нууц үг: